Ochrona prosi─ůt przed zagro┼╝eniami po odsadzeniu

Wystawiane na wiele zagro┼╝e┼ä zdrowie prosi─ůt jest dla rolnik├│w kluczem do sukcesu. Prosi─Öta kr├│tko po odsadzeniu maj─ů jeszcze niedojrza┼éy uk┼éad pokarmowy oraz s┼éaby system odporno┼Ťciowy, co powoduje, ┼╝e s─ů podatne na zaka┼╝enia bakteriami takimi jak...

Wystawiane na wiele zagro┼╝e┼ä zdrowie prosi─ůt jest dla rolnik├│w kluczem do sukcesu. Prosi─Öta kr├│tko po odsadzeniu maj─ů jeszcze niedojrza┼éy uk┼éad pokarmowy oraz s┼éaby system odporno┼Ťciowy, co powoduje, ┼╝e s─ů podatne na zaka┼╝enia bakteriami takimi jak enterotoksynogenny szczep E. coli (ETEC). W wyniku czego ok. 15-23% prosi─ůt w UE cierpi z powodu biegunki po odsadzeniu (PWD). Po pojawieniu si─Ö PWD, zastosowanie antybiotyk├│w jest konieczne, by zapobiec utracie masy lub nawet ┼Ťmierci zwierz─ůt ÔÇô wszystko to prowadzi do strat ekonomicznych. Czy wiesz, ┼╝e fitogeniki dzi─Öki swoim korzystnym dzia┼éaniom mog─ů zapobiega─ç rozwojowi PWD? Dla m┼éodych prosi─ůt okres po odsadzeniu jest bardzo stresuj─ůcy: nag┼éa zmiana pokarmu z mleka lochy na such─ů pasz─Ö sta┼é─ů, nowe otoczenie oraz mieszanie miot├│w. Jedn─ů z konsekwencji tego okresu jest zmniejszenie pobrania paszy, a co za tym idzie ÔÇô znikome tempo przyrost├│w.

Badanie Tokach i in. (1992) wykaza┼éo, ┼╝e prosi─Öta, kt├│re utrzyma┼éy lub straci┼éy wag─Ö podczas pierwszych tygodni po odsadzeniu, potrzebuj─ů 6-10 dni wi─Öcej do osi─ůgni─Öcia dojrza┼éo┼Ťci rze┼║nej w por├│wnaniu do prosi─ůt, kt├│re zyska┼éy wi─Öcej ni┼╝ 227g/d ┼╝ywej wagi podczas tego samego okresu.

Wed┼éug McCracken i in. (1999), niskie pobranie paszy w okresie po odsadzeniu negatywnie wp┼éywa na rozw├│j jelit oraz powoduje zwi─Ökszenie stan├│w zapalnych. Ponadto, obecno┼Ť─ç patogen├│w takich jak ETEC mo┼╝e dodatkowo uszkadza─ç nab┼éonek jelitowy, g┼é├│wnie w jelicie cienkim. Nab┼éonek jelitowy sk┼éadaj─ůcy si─Ö jedynie z cienkiej warstwy kom├│rek nab┼éonkowych, jest niezwykle delikatny i podatny na uszkodzenia. Zaburzenie jego integralno┼Ťci prowadzi do ÔÇ×nieszczelno┼Ťci jelitÔÇŁ, kt├│re polega na zwi─Ökszonej przepuszczalno┼Ťci substancji toksycznych i/lub patogen├│w. Prowadzi to do obci─ů┼╝enia uk┼éadu odporno┼Ťciowego, a w konsekwencji zmniejsza wydajno┼Ť─ç.

Wyst─Öpowanie tych wszystkich zmian w jelitach wyja┼Ťnia dlaczego prosi─Öta maj─ů zwi─Ökszon─ů sk┼éonno┼Ť─ç do biegunek oraz sk─ůd bior─ů si─Ö op├│┼║nienia wzrostu w okresie po odsadzeniu.
A┼╝ do 2006 r., gdy zakazano stosowania antybiotykowych stymulator├│w wzrostu, do regulacji zaburze┼ä jelitowych takich jak PWD u┼╝ywano Colistin. Poszukiwanie alternatywnych sposob├│w na zapobieganie PWD, np. wysoki poziom tlenku cynku w diecie, spowodowa┼éo dodatkowe problemy ┼Ťrodowiskowe.

Antybiotykoterapia w wielu przypadkach by┼éa niezb─Ödna, aby wyleczy─ç zwierz─Öta z chor├│b powodowanych przez patogeny. Temu rozwi─ůzaniu towarzyszy coraz wi─Ökszy problem odporno┼Ťci mikrobiologicznej. Ponadto, rosn─ůcy popyt na produkcj─Ö zwierz─Öc─ů woln─ů od antybiotyk├│w kieruje uwag─Ö w stron─Ö naturalnych i bezpiecznych alternatyw dla regulacji zaburze┼ä jelitowych. Na pierwszy plan wysuwaj─ů si─Ö substancje pochodzenia ro┼Ťlinnego wraz z ich wszechstronnym zastosowaniem. Fitogeniczne zwi─ůzki aktywne maj─ů potwierdzony pozytywny wp┼éyw na pobranie paszy nawet w trudnych warunkach.

Fitogeniki jako przeciwdziałanie zaburzeniom po odsadzeniu
Aby zapobiec adhezji patogennego szczepu E. coli do b┼éony ┼Ťluzowej jelit, do diety po odsadzeniu powinno dodawa─ç si─Ö PFA takie jak ┼Ťluzy ro┼Ťlinne. Wytwarzaj─ů one cienk─ů warstw─Ö ochronn─ů nad b┼éon─ů ┼Ťluzow─ů, kt├│ra zmniejsza szans─Ö na przyczepienie si─Ö patogennych bakterii do receptor├│w kom├│rek nab┼éonka. Ro┼Ťlinne substancje aktywne nie tylko zmniejszaj─ů adhezj─Ö, ale r├│wnie┼╝ ingeruj─ů w patogenno┼Ť─ç ETEC.
Jeden z hipotetycznych mechanizm├│w dzia┼éania PFA przeciwko ETEC jest hamowanie ÔÇ×Quorum sensingÔÇŁ (QS), jest to spos├│b komunikacji bakterii. Zak┼é├│canie QS mo┼╝e zapobiega─ç aktywacji czynnik├│w wirulencji (toksyny, fimbrie do adhezji), a tym samym zmniejsza─ç patogenno┼Ť─ç danej bakterii.
W badaniu G├Ąrtner i Zentek (2010) wykazano, ┼╝e karmienie fitogenicznymi dodatkami zmniejsza adhezj─Ö E. coli do kom├│rek jelit w por├│wnaniu z grup─ů kontroln─ů.
Jednak┼╝e, nie tylko patogeny powoduj─ů os┼éabienie integralno┼Ťci jelit. Za uruchomienie uk┼éadu odporno┼Ťciowego i powstawanie proces├│w zapalnych w jelitach odpowiadaj─ů r├│wnie┼╝ antygeny znajduj─ůce si─Ö w paszach lub same produkty metabolizowania bia┼éek (amoniak). Stan zapalny to reakcja obronna kom├│rek jelitowych, aby opanowa─ç i zniszczy─ç toksyczne zwi─ůzki. Prowadzi to natomiast do powstawania wolnych rodnik├│w, kt├│re uszkadzaj─ů barier─Ö jelitow─ů.
Istnieje szereg fitogenicznych dodatk├│w, kt├│re maj─ů w┼éa┼Ťciwo┼Ťci antyoksydacyjne i/lub przeciwzapalne. Takie wsparcie bariery jelitowej gospodarza odbywa si─Ö bezpo┼Ťrednio poprzez przechwytywanie wolnych rodnik├│w lub po┼Ťrednio poprzez regulowanie w g├│r─Ö ekspresji gen├│w antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych oraz enzym├│w.
Odpowiednio, badanie M├╝ller i in. (2012) wykaza┼éo wzrost zdolno┼Ťci antyoksydacyjnych w jelicie czczym oraz w─ůtrobie prosi─ůt, gdy do paszy dodano oleje z oregano, rozmarynu i tymianku. Podsumowuj─ůc, PFA s─ů w stanie indukowa─ç systemy enzym├│w ksenobiotycznych, a tym samym poprawiaj─ů obron─Ö organizmu przed szkodliwymi wolnymi rodnikami, toksynami i antygenami oraz zwi─Ökszaj─ů status zdrowotny prosi─ůt.

Najwa┼╝niejszy cel ÔÇô ochrona bariery jelitowej
Naruszona bariera jelitowa nie jest w stanie zatrzyma─ç przenikaj─ůcych toksyn bakteryjnych oraz antygen├│w. Konsekwencje jakie wynikaj─ů z przepuszczaj─ůcej bariery jelitowej to: stany zapalne, z┼ée wch┼éanianie, biegunka, op├│┼║niony wzrost i zmniejszona wydajno┼Ť─ç. Podstawowym celem musi by─ç wzmocnienie tej bariery. W zwi─ůzku z tym Delacon we wsp├│┼épracy z belgijskim Uniwersytetem w Gandawie przeprowadzi┼é badanie, w kt├│rym wykazano zmniejszon─ů widoczn─ů przepuszczalno┼Ť─ç dla makromolekularnego markera FITC-4kDa dextran o 69% w dystalnej cz─Ö┼Ťci jelita cienkiego prosi─ůt (60 zwierz─ůt/do┼Ťw.) po karmieniu czystym ro┼Ťlinnym fitogenikiem Fresta Protect przez 14 dni po odsadzeniu w por├│wnaniu z grup─ů kontroln─ů (Ryc. 1).

Ryc. 1. Wp┼éyw Fresta Protect w diecie prosi─ůt w dniu 14. oraz dniu 42. (tylko Papp FD4) na widoczn─ů przepuszczalno┼Ť─ç w dystalnej cz─Ö┼Ťci jelita cienkiego dla makromolekularnego markera FITC-dextran 4kDA (Papp FITC4kDA, log cm/s.10-7). (Aumiller et al., 14th International Symposium on Digestive Physiology of Pigs, 2018, Poster presentation).

Wyniki tego badania podtrzymuj─ů twierdzenie o korzystnym wp┼éywie PFA na zdrowie prosi─ůt, a szczeg├│lnie we wczesnym okresie po odsadzeniu. W tym krytycznym dla nich momencie ┼╝ycia fitogeniki bezpo┼Ťrednio wzmacniaj─ů integralno┼Ť─ç jelit. Proces odsadzania zazwyczaj zaczyna si─Ö od spadku pobierania paszy. Natomiast w podsumowaniu trzech pr├│b z dodatkiem Fresta Protect u prosi─ůt po odsadzeniu, widzimy zwi─Ökszenie pobierania paszy o 4% i zwi─Ökszenie dziennego przyrostu o 11,5% (Ryc. 2).

Ryc. 2. Wp┼éyw fitogenicznych dodatk├│w paszowych na wzrost wydajno┼Ťci prosi─ůt po odsadzeniu.

Aby wspiera─ç zdrowy rozw├│j prosi─ůt, a jednocze┼Ťnie zapobiega─ç zaburzeniom jelitowym - opr├│cz odpowiedniego pobierania paszy, istotne jest r├│wnie┼╝ wykorzystanie paszy i absorpcja sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych. Wspieranie pobierania paszy w okresie po odsadzeniu mo┼╝e zmniejszy─ç uszkodzenia nab┼éonka jelitowego, a tym samym cz─Östo┼Ť─ç wyst─Öpowania PWD. Teza ta zosta┼éa potwierdzona pr├│b─ů terenow─ů w Niemczech. Do diety odsadzonych prosi─ůt, u kt├│rych stale wyst─Öpowa┼éa biegunka zwi─ůzana z E. coli, dodano PFAs (400 zwierz─ůt (16 kojc├│w)/ do┼Ťw.). Pr├│ba wykaza┼éa, ┼╝e dodatek PFAs zmniejszy┼é wyst─Öpowanie PWD o 31% i potrzeb─Ö leczenia o 45% w por├│wnaniu z grup─ů kontroln─ů. (Ryc. 3)

Ryc. 3. Wp┼éyw fitogenicznych dodatk├│w paszowych na wyst─Öpowanie biegunki i leczenia u prosi─ůt po odsadzeniu.