Zdrowe jelita dzi─Öki ro┼Ťlinom ÔÇô przysz┼éo┼Ťciowa produkcja drobiu

Sektor drobiu w dzisiejszych czasach stoi w obliczu wielu wyzwa┼ä. Poza wysokimi kosztami paszy i niskimi cenami mi─Ösa w r├│┼╝nych regionach ┼Ťwiata, stale tocz─ů si─Ö r├│wnie┼╝ dyskusje na temat produkcji zwierz─ůt wolnej od antybiotyk├│w...

Autor: Elisabeth Rohrer, Technical Communications Manager, Delacon

Sektor drobiu w dzisiejszych czasach stoi w obliczu wielu wyzwa┼ä. Poza wysokimi kosztami paszy i niskimi cenami mi─Ösa w r├│┼╝nych regionach ┼Ťwiata, stale tocz─ů si─Ö r├│wnie┼╝ dyskusje na temat produkcji zwierz─ůt wolnej od antybiotyk├│w (AB-free), dobrostanu zwierz─ůt i wp┼éywie intensywnej produkcji drobiu na ┼Ťrodowisko. Wraz z rosn─ůc─ů presj─ů na ograniczanie antybiotyk├│w dodawanych do pasz, pod lup─Ö wzi─Öto r├│wnie┼╝ kokcydiostatyki, przy kt├│rych w d┼éugim okresie tak samo nie mo┼╝na wykluczy─ç problemu oporno┼Ťci. Co wi─Öcej, m├│wi si─Ö nawet o potencjalnych zakazach ich stosowania, podobnie jak to mia┼éo miejsce przy antybiotykach w 2006 r.

Nie ma w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e ogromne znaczenie ma zdrowie ptak├│w, sta┼éa i wysoka wydajno┼Ť─ç hodowlana oraz wyniki tuczu. Cele te osi─ůga si─Ö g┼é├│wnie poprzez zapewnienie odpowiedniego wykorzystania paszy, a to jest mo┼╝liwe z kolei tylko wtedy, gdy proces trawienia i absorpcji jest optymalny. Kr├│tko m├│wi─ůc - kluczem s─ů zdrowe jelita.

Jelito jako wa┼╝na bariera

ÔÇťZdrowie zaczyna si─Ö od jelitÔÇŁ ÔÇô to stwierdzenie odnosi si─Ö nie tylko do cz┼éowieka, ale tak┼╝e do zwierz─ůt, kt├│re do optymalnego rozwoju potrzebuj─ů zdrowych jelit. Innymi s┼éowy, uszkodzone jelito sprzyja patogenom, kt├│re w normalnych zdrowych warunkach nie s─ů w stanie si─Ö tak ┼éatwo zasiedli─ç.

Przewody pokarmowe drobiu i ssak├│w znacznie si─Ö od siebie r├│┼╝ni─ů, g┼é├│wnie rozmiarem ÔÇô jelita ptak├│w s─ů stosunkowo mniejsze. Na drodze ewolucji przew├│d pokarmowy ptak├│w uleg┼é skr├│ceniu, poniewa┼╝ lekkie jelita s─ů niezb─Ödne do swobodnego latania. Kr├│tki przew├│d o ma┼éej obj─Öto┼Ťci w stosunku do masy cia┼éa wp┼éywa na czas retencji i wymaga wysoko przyswajalnej paszy, ale tak┼╝e optymalnej kondycji jelit. To tylko potwierdza, jak wa┼╝ne jest utrzymanie silnego i wytrzyma┼éego nab┼éonka jelitowego oraz zdrowej, zr├│wnowa┼╝onej mikrobioty.

Ekosystem jelit spe┼énia szereg niezb─Ödnych zada┼ä, ale jest te┼╝ wra┼╝liwy na wszelkie zak┼é├│cenia. Jakie s─ů zatem czynniki wp┼éywaj─ůce na zaburzenia r├│wnowagi i zdrowia jelit?

Kokcydioza ÔÇô g┼é├│wny nieprzyjaciel w kurnikach

Kokcydioza to powa┼╝na choroba wywo┼éywana przez jednokom├│rkowe pierwotniaki paso┼╝ytnicze przenoszona mi─Ödzy zwierz─Ötami przez odchody. Te jednokom├│rkowe organizmy w znacznym stopniu uszkadzaj─ů narz─ůdy wewn─Ötrzne ptak├│w, utrudniaj─ůc absorpcj─Ö sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych, a tym samym wzrost. Infekcje rozprzestrzeniaj─ů si─Ö gwa┼étownie, co prowadzi do wysokich strat ekonomicznych w nowoczesnej hodowli zwierz─ůt. Globalne straty wynosz─ů ponad 5 miliard├│w dolar├│w rocznie, a sk┼éadaj─ů si─Ö na to: straty w produkcji, koszty zapobiegania choroby i jej leczenia. Dodatkowo w tych skutkach ekonomicznych maj─ů r├│wnie┼╝ udzia┼é infekcje subkliniczne, kt├│rym towarzysz─ů spadki wydajno┼Ťci (tj. zmniejszenie pobierania paszy i s┼éabe wykorzystanie paszy).

Przyczyn─ů kokcydiozy s─ů gatunki pierwotniak├│w paso┼╝ytniczych z rodziny Eimeria. Objawy choroby r├│┼╝ni─ů si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od stanu odporno┼Ťci gospodarza i liczby poch┼éoni─Ötych oocyst. Prowadzi ona do ┼éagodnych lub powa┼╝nych uszkodze┼ä nab┼éonka jelitowego gospodarza. Jednak rzadko kiedy infekcja spowodowana jest pojedynczym gatunkiem Eimeria spp., znacznie cz─Ö┼Ťciej obserwuje si─Ö, ┼╝e kokcydioza jest wynikiem kilku gatunk├│w rozwijaj─ůcych si─Ö w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach jelita. Ta r├│┼╝norodno┼Ť─ç patogen├│w sprawia, ┼╝e zwalczanie zaka┼╝enia staje si─Ö jeszcze trudniejsze.

Przetrwalniki (oocysty) kokcydi├│w s─ů niezwykle odporne na niekorzystne warunki ┼Ťrodowiskowe, s─ů w stanie przetrwa─ç nawet na czyszczonych i dezynfekowanych powierzchniach. Wydalone przez kurczaki oocysty (pocz─ůtkowo nie wysporulowane) wykorzystuj─ů ciep┼ée i wilgotne ┼Ťrodowisko w ┼Ťci├│┼éce, gdzie przy dost─Öpie tlenu przebiega sporulacja (powstaje forma inwazyjna). W┼éa┼Ťciwe zaka┼╝enie nast─Öpuje, gdy gospodarz zje inwazyjn─ů oocyst─Ö, a mikro┼Ťrodowisko w przewodzie pokarmowym zastymuluje uwalnianie z niej sporozoit├│w, kt├│re atakuj─ů i uszkadzaj─ů kom├│rki b┼éony ┼Ťluzowej jelita. W tym samym czasie sporozoity rozpoczynaj─ů nowy cykl rozwojowy. W konsekwencji zwierz─Ö b─Öd─ůce gospodarzem wykazuje typowe oznaki spadku wydajno┼Ťci tj. zmniejszony przyrost masy cia┼éa przez mniejsze pobieranie paszy, s┼éaba absorpcja sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych, biegunka, ale tak┼╝e sama walka z chorob─ů i nast─Öpuj─ůcy po niej proces regeneracji.

Nie tylko pierwotne zaka┼╝enia kokcydiami s─ů szkodliwe. Wcze┼Ťniejsze uszkodzenia jelita sprzyjaj─ů bakteriom z rodzaju Clostridium (C. perfringens), kt├│re ┼╝ywi─ů si─Ö niestrawion─ů pasz─ů i nadmiernie wydzielanym przez jelita ┼Ťluzem, kt├│ry jest ich mechanizmem obronnym. Takie wt├│rne zaka┼╝enia dodatkowo nasilaj─ů stany zapalne, niszcz─ůc tym samym kom├│rki nab┼éonka ┼Ťciany jelita. Prowadzi to cz─Östo do martwiczego zapalenia jelit, dlatego te┼╝ nale┼╝y zapobiega─ç takiej sytuacji najlepiej, jak si─Ö da. Nie jest to jednak proste zadanie, poniewa┼╝ oocysty Eimeria s─ů bardzo trwa┼ée i s─ů nawet w stanie przetrwa─ç czyszczenie i dezynfekcj─Ö kurnik├│w. Nie mniej jednak wprowadzenie dobrych ┼Ťrodk├│w higieny b─Ödzie pierwszym krokiem w walce z patogenami. Natomiast je┼Ťli chodzi o organizm gospodarza, stworzenie i utrzymanie stabilnego i zdrowego ┼Ťrodowiska jelitowego b─Ödzie kluczowe, by sta┼éo si─Ö odporne na ataki pierwotniak├│w i innych patogen├│w.

Lepiej zapobiega─ç ni┼╝ leczy─ç

Stosowanie kokcydiostatyk├│w i lek├│w przeciw kokcydiozie do zapobiegania i kontroli tej choroby to konwencjonalne metody profilaktyki, kt├│re aktualnie staj─ů si─Ö kontrowersyjne przez to, ┼╝e nie mo┼╝emy wykluczy─ç ewentualnego powstania szczep├│w lekoopornych. Co wi─Öcej, antybiotyki jonoforowe s─ů r├│wnie┼╝ uznane za leki przeciwbakteryjne, lecz innej klasy ni┼╝ antybiotyki stosowane u ludzi. Wraz z rosn─ůc─ů presj─ů konsument├│w dotycz─ůc─ů problematyki oporno┼Ťci, profilaktyka bazuj─ůca tylko na tych ┼Ťrodkach jest krytycznie postrzegana. Obecnie istniej─ů nawet wskazania do potencjalnego zakazania ich u┼╝ytku.

Wida─ç wyra┼║n─ů potrzeb─Ö na wprowadzenie alternatywnych rozwi─ůza┼ä ochrony stad drobiu przed patogenami takimi jak Emeria. Kluczowym aspektem b─Ödzie tutaj zdrowie jelit, zgodnie z przys┼éowiem ÔÇ×zdrowe jelita - zdrowe zwierz─ÖÔÇŁ. Jest to warunek dla zachowania optymalnej wydajno┼Ťci i rentowno┼Ťci, szczeg├│lnie w utrudnionych warunkach, takich jak produkcja ÔÇ×AB-freeÔÇŁ lub zaka┼╝enia kokcydiami i Clostridium. Do tego potrzebna b─Ödzie silna ochrona, kt├│ra pozwoli wzmocni─ç i ustabilizowa─ç odporno┼Ť─ç jelit ÔÇô najlepiej w naturalny spos├│b.

Obecnie przedmiotem zainteresowania s─ů tzw. produkty naturalne, takie jak ekstrakty ro┼Ťlinne, metabolity dro┼╝d┼╝y czy prebiotyki. Wykazuj─ů one szereg r├│┼╝nych dzia┼éa┼ä np. immunostymulacja, dzia┼éanie przeciwzapalne i przeciwutleniaj─ůce. Na rynku mo┼╝emy znale┼║─ç wiele naturalnych suplement├│w przydatnych w walce z niebezpiecznymi patogenami.

Nie da si─Ö zast─ůpi─ç natury

Czy istnieje naturalna alternatywa dla antybiotyk├│w poprawiaj─ůca odporno┼Ť─ç na zaka┼╝enia jelitowe, kt├│ra ┼é─ůczy bezpo┼Ťredni─ů ochron─Ö przed patogenami i po┼Ťrednio wspiera zdrowie jelit? Zapobieganie problemom jest najlepsz─ů strategi─ů dla uzyskania optymalnej wydajno┼Ťci i rentowno┼Ťci produkcji. W przeciwnym wypadku mo┼╝e by─ç ju┼╝ za p├│┼║no i jedynym rozwi─ůzaniem b─Ödzie leczenie powsta┼éych chor├│b np. kokcydiozy lub martwiczego zapalenia jelit (spowodowanego gwa┼étown─ů proliferacj─ů C. perfringens).

Rozwi─ůzanie jest proste i pochodzi - po raz kolejny - od samej matki natury: fitogeniki (bioaktywne substancje pochodzenia ro┼Ťlinnego) s─ů bezpieczn─ů i skuteczn─ů metod─ů na zmniejszenie uszkodze┼ä jelit przez kokcydia. Dzia┼éanie ich jest zar├│wno bezpo┼Ťrednie, jak i po┼Ťrednie ÔÇô zapewniaj─ůc kontrol─Ö nad pierwotnymi i wt├│rnymi zaka┼╝eniami. Delacon to pionier i lider na rynku fitogenik├│w. Posiada ogromne know-how w zakresie selekcji, opracowywania i ┼é─ůczenia zwi─ůzk├│w pochodzenia ro┼Ťlinnego w skuteczne formu┼éy, kt├│re s─ů dostosowane do wyzwa┼ä, jakie stawia produkcja zwierz─Öca (np. poprawa odporno┼Ťci ptak├│w na zaka┼╝enia jelitowe).

Na pierwszy plan wysuwaj─ů si─Ö dopracowane i w pe┼éni fitogeniczne formu┼éy, kt├│re sk┼éadaj─ů si─Ö z cennych bioaktywnych sk┼éadnik├│w (np. flawonoidy, saponiny, olejki eteryczne). Co najwa┼╝niejsze, po┼é─ůczone sk┼éadniki wykazuj─ů dzia┼éanie synergistyczne, kt├│re jest o wiele korzystniejsze, ni┼╝ to co mog─ů zaoferowa─ç produkty z tylko jednym sk┼éadnikiem. Starannie wyselekcjonowane fitogeniki maj─ů potencja┼é, by wspiera─ç zdrowie jelit u drobiu w niekorzystnych warunkach. Znajduj─ů one szczeg├│lne zastosowanie przy zagro┼╝eniach zaka┼╝eniem kokcydiami i/lub Clostridium, przy jednoczesnej wielop┼éaszczyznowej ochronie ptak├│w ju┼╝ od pierwszych dni ┼╝ycia:

Pierwsza p┼éaszczyzna ochrony obejmuje przerwanie cyklu rozwojowego Eimeria, co mo┼╝e skutkowa─ç w znacznym ograniczeniu liczby wydalanych oocyst, a to z kolei przeciwdzia┼éa gromadzeniu si─Ö patogen├│w w ┼Ťci├│┼éce. Co wi─Öcej, hamowanie ÔÇ×quorum sensingÔÇŁ (zak┼é├│canie szlak├│w komunikacji bakterii) jest drug─ů p┼éaszczyzn─ů dzia┼éania ochronnego przez zmniejszenie wirulencji bakterii (np. t┼éumienie produkcji toksyny alfa przez C. perfringens). Bezpo┼Ťrednio zapobiega to kolonizacji patogen├│w i uszkadzaniu przez nie ┼Ťciany jelita, a tym samym stabilizuje mikrobiot─Ö jelit. Trzecia p┼éaszczyzna obejmuje zwi─Ökszanie aktywno┼Ťci przeciwutleniaj─ůcych enzym├│w, a przez swoje korzystne w┼éa┼Ťciwo┼Ťci substancje fitogeniczne dodatkowo hamuj─ů prozapalne cz─ůsteczki. Ponadto skuteczno┼Ť─ç przeciwutleniaj─ůce zwi─Ökszona jest poprzez bezpo┼Ťrednie wychwytywanie reaktywnych form tlenu (RFT). Jakie otrzymujemy efekty? Zmniejszone uszkodzenia spowodowane przez patogeny, zwi─Ökszona integralno┼Ť─ç jelit, co prowadzi do poprawy absorpcji sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych i zwi─Ökszenia wydajno┼Ťci w trudnych warunkach.

Zalety fitogenik├│w przejawiaj─ů si─Ö w poprawionej odporno┼Ťci przed pierwotnymi zaka┼╝eniami kokcydiami i wt├│rnymi zaka┼╝eniami bakteryjnymi, a w konsekwencji zredukowaniu zmian chorobowych, ograniczeniu wydalania oocyst i zwi─Ökszonej wydajno┼Ťci.

Ryc. 1: Wpływ Biostrong® Protect na przyrost masy ciała (BWG), pobieranie paszy (FI) oraz wskaźnik wykorzystania paszy (FCR)

Na Ryc. 1 ukazano pozytywny wp┼éyw substancji fitogenicznych na wydajno┼Ť─ç. Z powodu zwi─Ökszonej odporno┼Ťci dzi─Öki fitogenicznym substancjom aktywnym, u zaka┼╝onych ju┼╝ ptak├│w wykazano popraw─Ö parametr├│w takich jak: przyrost masy cia┼éa (+8.3%), pobieranie paszy (+2.3%) oraz wska┼║nik wykorzystania paszy (-6.0%) w por├│wnaniu z grup─ů kontroln─ů (zaka┼╝one ptaki, ale bez interwencji). Wp┼éyw na wyniki wzrostu widoczny do 42 dn. ┼Ürednia z 3 pr├│b, w ka┼╝dej 536 brojler├│w, ┼Üredni czas trwania: 35 dni, NE/kokcydioza

Substancje fitogeniczne nie s─ů uwa┼╝ane za w pe┼éni mog─ůce zast─ůpi─ç konwencjonalne programy zapobiegania kokcydiozie, ale z pewno┼Ťci─ů mog─ů pom├│c ptakom lepiej broni─ç si─Ö przed zaka┼╝eniami. Bardzo dobre wyniki osi─ůgni─Öto poprzez po┼é─ůczenie ich ze szczepieniami przeciwko kokcydiozie, jako ┼╝e substancje fitogeniczne nie eliminuj─ů ca┼ékowicie wydalania oocyst. Wa┼╝ne jest r├│wnie┼╝ to, ┼╝e nie dezaktywuj─ů one szczepionek. Z tego powodu substancje fitogeniczne mog─ů by─ç bez ryzyka stosowane u zwierz─ůt szczepionych przeciwko kokcydiozie.

Dobrze opracowane mieszaniny fitogenicznych zwi─ůzk├│w s─ů skuteczne nie tylko w po┼é─ůczeniu ze szczepionkami, ale tak┼╝e mog─ů przyczynia─ç si─Ö do poprawy zdrowia jelit. Mog─ů by─ç one ┼é─ůczone z nie-fitogenicznymi dodatkami, daj─ůc dodatkowe wsparcie dla maksymalnej ochrony przewodu pokarmowego.

Podsumowanie

Pilna potrzeba zwalczania chor├│b jelit u ptak├│w (kokcydioza) w ┼Ťwiecie rosn─ůcej presji na ograniczanie antybiotyk├│w w paszach sprawia, ┼╝e aktualnie w centrum zainteresowania naukowc├│w, dietetyk├│w, producent├│w, rolnik├│w i konsument├│w s─ů alternatywne rozwi─ůzania. Jedn─ů z tych alternatyw s─ů wyselekcjonowane ro┼Ťliny i ich ekstrakty, kt├│rych aktywne zwi─ůzki maj─ů szereg korzystnych dzia┼éa┼ä.

Starannie opracowane substancje fitogeniczne s─ů w┼éa┼Ťciw─ů strategi─ů, by skutecznie radzi─ç sobie z wyzwaniami, jakie stawia wsp├│┼éczesna produkcja drobiu. Poza tym, ┼╝e maj─ů udowodnione dzia┼éanie wspieraj─ůce trawienie, wykorzystanie sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych i zdrowie jelit, jest to rozwi─ůzanie w pe┼éni naturalne i bezpieczne.

Takie naturalne rozwi─ůzania coraz bardziej zyskuj─ů na znaczeniu, szczeg├│lnie kiedy ro┼Ťnie zapotrzebowanie na produkcj─Ö zwierz─Öc─ů ÔÇ×AGP-freeÔÇŁ i produkty bez zanieczyszcze┼ä chemicznych.

Referencje dost─Öpne na ┼╝yczenie